Vị thuốc ý dĩ nhân

Vị thuốc ý dĩ nhân – dược liệu quen thuộc trong cuộc sống

Vị thuốc ý dĩ nhân có lẽ rất quên thuộc với chúng ta. Với dược danh ý dĩ, có thể bạn vẫn còn là lạ. Nhưng nó có cái tên khác gần gũi hơn đó là bo bo.

Theo y học hiện đại, ý dĩ nhân có tên khoa học là coix lachryma jobii. Thuộc họ hòa thảo (Gramineae).

Thành phần hóa học có trong ý dĩ chủ yếu là tinh bột, chất đạm. Ngoài ra còn có chất béo và axit amin v.v..

Theo y học cổ truyền

Ý dĩ có vị ngọt, tính hơi hàn, không độc. Quy vào hai kinh tỳ và phế. Tác dụng chính của nó có thể kiện được tỳ, bổ cho phế, lợi được thủy.

Ý dĩ có bộ phận dùng là hạt. Hễ hạt nào to đều, chắc khô và sạch bỏ, sạch cám, trắng như gạo nếp. Không lẫn tạp chất, không bị mốc mọt thì là thứ tốt.

Tác dụng của hạt ý dĩ

Ý dĩ dược liệu chủ trị được những chứng ẩm ướt, nóng nực. Khiến cho cân co quắp, khó co vào duỗi ra. Những chứng phong tê bại không cử động được. Nó lại có tính thông lợi, nên chữa được những chứng chân tay sưng nề. Hay những chứng tiểu són, tiểu rát, tiểu buốt. Đặc biệt nó rất hay trong điều trị da liễu, mụn nhọt.

Ít người biết ý dĩ là vị thuốc chủ ở phế. Vì thế nên với những chứng phế nhiệt, phế nùng. Hay chứng ho khan, ho đờm dùng nó rất hiệu nghiệm. Vì nó có tính dẫn khí nóng ở phế xuống dưới, rồi tiêu ra ngoài qua đường đại tiện, tiểu tiện.

Hình ảnh cây ý dĩHình ảnh cây ý dĩ

Ở những nơi xứ lạnh, có thể dùng thương truật, bạch truật có tính ráo mà chữa cho nhẹ đi. Nhưng đối với khí hậu nóng như nước ta, lại có ẩm thấp. Nếu dùng các vị thuốc này, thì sẽ càng làm cho nóng ráo thêm. Chỉ có ý dĩ, tính nó vừa mát lại có thể thông lợi. Uống nó vào thì khoang khoái, nhẹ nhàng và dịu đi thôi.

Người nào dùng được nó nhiều, thì thân thể mát mẻ. Tính tình cũng không dễ gắt gỏng, hiềm khích.

Chuyện kể về ý dĩ

Xem thêm: Vị thuốc cẩu kỷ tử

Trong y văn có một câu chuyện kể rằng. Ở trung hoa, có một vị tướng tên Mã Viện. Là một người có chí trong việc canh nông. Khi còn là tướng nhà Hán sang xâm chiếm nước ta. Ông đã có lần nếm thử ý dĩ nước ta. Ông cho rằng đây là một vị thuốc quý, nó có thể tiêu trừ được chướng khí. Khiến cho sức lực trong cơ thể lúc nào cũng được sung túc. Nên khi ông quay về nước, ông khống lấy thứ gì. Mà ông chỉ lấy toàn bộ ý dĩ nhân mang về.

Qua câu chuyện này ta có thể thấy rằng ý dĩ nhân của nước ta quý bấu biết chừng nào.

Bào chế vị thuốc ý dĩ nhân

Khi dùng nó thì cho vào cối đá mà xay. Sau đó mang xảy sạch chỉ lấy nhân của nó mà dùng. Ý dĩ thường để sống mà dùng hoặc có khi sao vàng lên mà dùng. Thì đó là tùy vào ý định dụng dược của thầy thuốc.

Ông Lôi Hiệu nói rằng: “Khi dùng nó nên dùng một nữa gạo nếp cùng nó sao cho vàng. Rồi bỏ nếp đi, chỉ lấy ý dĩ mà dùng.”

Danh y Trương Trọng Cảnh cũng đã từng áp dụng vị thuốc này. Vào trong các thang thuốc rất hay như:

  • Ý dĩ phụ tử tán
  • Ý dĩ ma hạnh thang
  • Ý dĩ nhân thang

Và còn có nhiều danh y khác nữa. Đã sử dùng và ca ngợi rất nhiều về vị thuốc nay. Ở đây mình chỉ liệt kê hai vị thôi.

Vị thuốc ý dĩ nhânĐây là loại ý dĩ mình thường dùng

Phương thuốc dùng ý dĩ nhân

  • Môt phương thuốc chữa người có tính nóng nẫy và hay giận dữ. Dùng ý dĩ nhân 50 gram nấu với 2 bát nước to. Khi nào nước cạn còn một nữa, thì cho thêm cam thảo ba đồng cân vào. Sắc thêm một lúc nữa thì lấy nước mà uống. Bài này còn có thể chữa được chứng ho đã lâu, tiểu buốt.
  • Một phương thực dưỡng dành cho người mắc chứng tê đã lâu. Dùng bột ý dĩ, nấu cùng với gạo tấm thành cháo. Rồi ngày ngày đều dùng, rất tiện mà lại rất tốt.
  • Một phương chữa cho người bị đau do sâu răng. Dùng ý dĩ và cát cánh hại vị làm thành bột. Một nữa chấm vào chỗ răng sâu, một nữa còn lại uống. Dù là người lớn hay trẻ nhỏ dùng nó đều hiệu quả cả.
  • Ngoài ra, ý dĩ còn dùng nhiều trong các món ăn. Như chè hạt sen ý dĩ, sâm bột lượng, hoặc dùng trong tiềm gà v.v..

Liều lượng thường dùng đối với vị thuốc này từ 12 đến 20 gram. Đôi khi có trường hợp phải dùng liều cao hơn.

Nhưng nếu đối với người không có chưng thấp nhiệt. Thì tuyệt đối không nên dùng đến ý dĩ. Đặc biệt là phụ nữ có thai phải kiêng vị này.

Nhận xét

Vị thuốc ý dĩ nhân rất tốt cho sức khỏe. Nhưng nó lại có dược tính không cao so với những vị thuốc khác. Nên thường phải dùng nhiều trong một thời gian mới thấy được hiệu nghiệm.

Mua hạt ý dĩ ở đâu tại TP.HCM: Bạn có thể tìm mua ý dĩ nhân tại các cửa hàng ngủ cốc. Hãy chợ hoặc các tiệm thuốc bắc đều có cả. Giá bán ý dĩ nhân cũng không cao, và cũng dễ tìm mua được.

Bài viết này mình mong có thể giúp bạn hiểu nhiều thêm về bo bo. Một vị thuốc rất quen thuộc mà ta vẫn thường thấy hằng ngày. Không chỉ trong những phòng thuốc đông y, mà còn trong những quán chè bên đường nữa.

Chào các bạn, tôi tên Khánh Trí là y sĩ y học cổ truyền. Thời gian rảnh ngoài đọc sách, tôi còn viết blog chia sẻ kiến thức trong Đông Y.
Posts created 53

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài liên quan

Bắt đầu nhập từ khoá bên trên và nhấp enter để tìm kiếm. Nhấn ESC để huỷ.

Trở lên trên