Ngưu tất

Ngưu tất – vị thuốc hoạt huyết khư ứ, hổ trợ can thận

Ngưu tất là một trong năm mươi vị thuốc cơ bản trong đông y. Nó thường được dùng trong các bài thuốc về can thận. Hoặc khi cần dẫn dược đi trở xuống thì không thể không nhắc đến vị thuốc này.

Ngưu tất dược liệu có tên khoa học là Achyranthes bidentata Blume. Thuộc họ dền Amaranthaceae. Nó được trồng nhiều ở các nước Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản và Việt Nam.

Thành phần chính có trong vị thuốc này là saponin tritecpenoid. Ngoài ra còn có các hợp chất khác như: acid oleanolic, inokosteron, glucoza, polysaccharide v.v..

Mô tả

Vị thuốc này thuộc loại cây thân thảo, sống nhiều năm. Nó có chiều cao khoảng 100 cm, thân có bốn cạnh phình lên tạo thành các đốt. Lá của cây có hình bầu dục, mọc đối xứng nhau. Mép lá lượn sống có lông bao phủ. Hoa của cây mọc ở ngọn hay đầu cành, thường ra hoa vào tháng 5 đến tháng 9. Quả của nó được kết vào khoảng tháng 10 đến tháng 11. Quả cũng có hình bầu dục. Bộ phận dùng của vị thuốc này là rễ.

Hình ảnh cây ngưu tấtHình ảnh cây ngưu tất

Phân loại

Rễ xuyên ngưu tất hay hoài ngưu tất to, bền ngoài hồng. Bên trong có nhiều thịt sắc vàng sậm. Thứ nào dài mềm, dẻo thì đều là thứ tốt cả. Đỗ ngưu tất sắc đen có nhiều vân xơ. Còn lại những thứ khác đều kém cả.

Nhiều chuyên gia phân biệt ngưu tất bắc và nam. Nhưng theo một số y văn ghi chép lại. Thì ngưu tất nam được xem là cây cỏ xước. Tuy nhiên, riêng mình thì xưa nay vẫn dùng xuyên ngưu tất. Miễn sao là khí vị nó đúng, dược tính tốt là được.

Theo y học cổ truyền

Ngưu tất dược liệu có vị chua đắng, tính bình không độc. Quy vào hai kinh can và thận. Ngoài cái tên thông dụng này, nó còn được biết đến với những cái tên khác. Như Đối tiết thái, sơn nghiễn thái v.v..

Ngưu tất có tác dụng gì?

Tác dụng chính của nó giúp bổ ích cho can thận. Giúp được cho người đàn ông tinh thiếu, bổ được cân cốt. Nó có thể giúp thông lợi nhị âm. Dẫn được hỏa đi trở xuống. Chữa được các chứng phong tê thấp, đau bại. Phàm những bài thuốc dùng điều trị các chứng phong thấp. Thì phải dùng nó dễ dẫn dược lực đi trở xuống.

Tính của nó còn phá được huyết đọng, gây hỏng thai. Nên người phụ nữ đang mang thai thì tuyệt đối không thể dùng nó được. Hay những người có khí lực suy yếu, huyết băng, tinh loãng cũng nghiêm cấm dùng đến vị này. Nếu không biết mà dùng lầm nó thì thật tai hại vô cùng.

Người đương dùng nó thì nên kiêng ăn thịt trâu bò. Vị thuốc này khi dùng thì liều lượng từ 4 đến 12 gram thôi.

Bào chế

Xem thêm cách bào chế:

Ngưu tất

Sau khi đào được rễ, mang về rửa sạch bùn đất đi. Cắt bỏ đầu và cuống đi, rồi mang rễ phơi khô. Khi dùng có thể nhúng vào nước hoặc rượu cho mềm rồi thái lát mà dùng.

Bào chế nó thì cũng tùy vào mục đích sử dụng của thầy thuốc. Có thể sao tẩm nó với rượu, hoặc nước muối. Hoặc cũng có thể dùng sống.

Bảo quản vị thuốc này chỉ cần phơi khô. Để nơi khô ráo, tránh ẩm thấp là được.

Lời kết

Ngưu tất là vị thuốc dùng phối ngẫu trong bài thuốc. Vì thế nên nó không có bài thuốc giản dị riêng như những vị thuốc khác mình từng chia sẻ. Thường thì dùng nó dễ dẫn dược hoặc dùng nó trong các bài giúp ích cho can thận. Nhưng cũng nên thận trọng khi dùng. Khi cần bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia thì tốt hơn cả. Chúc các bạn nhiều sức khỏe.

Chào các bạn, tôi tên Khánh Trí là y sĩ y học cổ truyền. Thời gian rảnh ngoài đọc sách, tôi còn viết blog chia sẻ kiến thức trong Đông Y.
Posts created 58

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài liên quan

Bắt đầu nhập từ khoá bên trên và nhấp enter để tìm kiếm. Nhấn ESC để huỷ.

Trở lên trên