Hoàng liên dược liệu

Hoàng liên vị thuốc có tác dụng thanh nhiệt giải độc

Nếu ai đã từng một lần nếm thử hoàng liên. Thì chắc hẳn sẽ không thể nào quên được vị đắng của nó. Bài viết này chúng ta cùng tìm hiểu vị thuốc giúp giải độc trong đông y này nhé.

Hoàng liên còn có nhiều cái tên gọi khác như: Thượng thảo, nhã liên. Xuyên liên, vân liên, trích đảm chi v.v.. Bộ phận dùng của nó ở phần rể. Hoàng liên thuộc loại cây thân thảo sống lâu năm. Độ cao của nó tầm khoảng 30 cm, lá có cuống dài và mọc so le nhau. Mỗi lá có nhiều thùy, mép lá có răng cưa to. Lá nó tựa như lá cúc. Hoa của nó có màu trắng, quả có nhiều đài. Khi quả chín có màu vàng, hạt có màu nâu đen.

Hoàng liên có tên khoa học là radix coptidis. Thuộc họ mao lương, hoàng liên Ranunculaceae. Thành phần hóa học Berberin, Palmatine, Columbamine, Worenine, Obakunone v.v..

Theo y học cổ truyền, hoàng liên dược liệu có vị đắng tính rất hàn, không độc. Quy vào kinh tâm, phế, can, đởm, đại trường, vị.

Tác dụng của hoàng liên

Vì nó vào được kinh thủ thái âm, nên có thể làm ráo hơi ẩm, khai uất. Lại chỉ khát, trừ được buồn bực. Nó có vị rất đắng, nên lại có thể vào được tâm. Giúp tả được thực hỏa ở tâm, làm cho can mộc được yên. Nó còn giúp khử được các ác huyết ở tâm.

Ông Trương Nguyên Tố thời nhà Kim có nói rằng: “Huỳnh Liên tính nó hay chữa được uất nhiệt bên trong. Chứng phiền táo, ố tâm, người dưới tim tức nhói, ứ đầy lên. Dùng nó rất hay.”

Ông Vương Hiếu Cổ nhà Nguyễn có ghi chép lại rằng: “Huỳnh Liên chữa được những chứng trong tâm có hỏa. Vì lửa thịnh quá nên bốc ngược lên. Hay ở dưới tim như có chứa hơi gì đầy ứ.”

Ông Lý Thời Trân trong bản thảo kinh có ghi rằng: “Huỳnh liên tính nó có thể đẩy lùi được những ác huyết còn đọng trong tâm. Nó giải được cho những người vì dùng nhiều những thứ thuốc kim thạch. Những thứ thuốc có tính nóng quá phát ra phiền buồn. Hay người dùng phải ba đậu, khinh phấn có độc.”

cây thuốc hoàng liênHình ảnh cây hoàng liên

Bào chế

Hoàng liên thứ được sản xuất tại Tuyên Châu thì có củ to và xù xì. Những thứ ở Tứ Xuyên thì củ gầy nhỏ mà chắc. Khi dùng nhặt bỏ rễ con rồi rửa cho sạch.

  • Nếu dùng nó để tả tâm hỏa thì nên dùng sống.
  • Tẩm giấm mà sao lên khi dùng để chữa chứng hư.
  • Để tả hỏa thượng tiêu, thì nên tẩm rượu.
  • Tả hỏa trung tiêu thì tẩm nước sinh khương.
  • Tả hỏa hạ tiêu thì tẩm đồng tiện, nước muối.
  • Tả hỏa can hay đởm thì tẩm mật.

Ngoài ra thì còn rất nhiều cách sao tẩm, bào chế hoàng liên nữa. Mà ở đây chúng tôi chỉ nêu ra một vài điển hình cho bạn đọc tham khảo thôi.

Phương thuốc giản dị

  • Một phương thuốc giúp điều trị cho người mắc chứng mồ hôi trộm. Hễ đặt lưng xuống ngủ, là mồ hôi ra như tắm. Nhưng phải được một điều là thần sắc còn tỉnh táo, không mệt mỏi gì cả. Dùng vị thuốc này với bài đương quy lục hoàng thang. Rồi gia thêm táo nhân, long nhãn sắc nước kỹ rồi uống khi còn ấm nóng. Rất hay.
  • Một phương chữa cho người bị chứng hỏa bốc lên trên đầu. Lằm cho mắt đỏ, sưng đau. Dùng hoàng liên với địa hoàng, cúc hoa, kinh giới, cam thảo, xuyên khung, sài hồ, thuyền thoái, mộc thông. Tất cả sắc lấy nước mà uống, rất hiệu nghiệm.
  • Một phương khác chữa cho người bị nhiệt miệng. Đến nổi miệng lỡ loét khắp cả. Dùng vị thuốc này với ngủ vị tử, cam thảo. Sắc lấy nước thật đặc rồi ngậm lâu một chút rất hay.
  • Một bài thuốc nữa chữa cho người mắc chứng trệ hạ. Đi ra thuần huyết, trước khi đi bị đau bụng. Khi đau bụng bắt đi rất gấp. Dùng huỳnh liên cùng với hòe hoa, chỉ xác, nhũ hương, mộc dược. Tất cả cho vào nồi sắc kỹ lấy nước mà uống. Hoặc cũng có thể làm thành viên hoàn hoặc tán. Uống cũng với nước ấm nóng cũng tốt.

Kiêng kỵ và liều dùng

Khi cần dùng hoàng liên, chỉ nên dùng từ 2 đến 4 gram mà thôi. Phàm là những người khí hư, huyết kém, tỳ vị hư yếu thì không nên dùng. Phụ nữ có thai, người cao tuổi hay người có chứng dương hư thì cũng nên kiêng dùng.

Lời kết

Tóm lại, huỳnh liên là vị thuốc dùng để tả thực hỏa thì vô cùng hiệu nghiệm. Muốn biết được là cơ thể đang bị thực hỏa hay hư hỏa thì cũng cần có chuyên môn. Vì thế khi cần dùng đến vị thuốc này, bạn nên tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng.

Tuy rằng hoàng liên là vị thuốc không độc. Nhưng dược tính nó rất hàn, nên khi dùng cần hết sức thận trọng.

Vậy là mình đã chia sẻ xong bài viết về huỳnh liên rồi. Nếu bạn có nghi vấn gì về vị thuốc này, có thể để lại lời nhắn bên dưới bài viết. Chúc các bạn nhiều sức khỏe.

Chào các bạn, tôi tên Khánh Trí là y sĩ y học cổ truyền. Thời gian rảnh ngoài đọc sách, tôi còn viết blog chia sẻ kiến thức trong Đông Y.
Posts created 58

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài liên quan

Bắt đầu nhập từ khoá bên trên và nhấp enter để tìm kiếm. Nhấn ESC để huỷ.

Trở lên trên