Danh y Lý Đông Viên

Danh Y Lý Đông Viên – những công hiến trong đông y

Danh y Lý Đông Viên sinh năm 1180 và mất năm 1251. Ông tên thật là Lý cảo, tự Minh Chi. Khi về già thì ông lấy hiệu là Đông Viên Lão Nhân. Ông là người đời nhà Kim ở Chân Định. Nay thuộc huyện Chính định, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc.

Mình xin giải thích sơ qua về tên tự một chút. Để giúp các bạn chưa hiểu, thì có thể hiểu thêm về điều này. Vào thời phong kiến xưa (nho giáo), thì khi đủ tuổi 20. Người ta sẽ tự đặt cho mình một cái tên mới gọi là biểu tự. Lúc này thì tên của bản thân người đó (danh xưng), chỉ có người thân lớn tuồi gọi thôi. Riêng đối với bạn bè hay khi giao thiệp xã hội, thì nên xưng hô bằng biểu tự. Điều này thể hiện sự tôn trọng và lịch sự với đối phương trong giao tiếp. Và biểu tự này thường có quan hệ mật thiết với danh xưng của người đó.
Ví dụ như: Gia Cát Lượng tự Khổng Minh. Thì chữ lượng trong hán văn nghĩa là sáng, và Minh trong hán văn cũng có nghĩa là sáng.

Lý Đông Viên được biết đến là một trong tứ đại Danh Y thời nhà Kim – Nguyễn. Ông cũng là người đặt ra nên tảng cho học thuyết tỳ, vị trong đông y sau này. Ngày nay thì trong Đông y có hẳn cả một trường phái theo học thuyết này của ông. Trường phái bổ thổ, lấy tỳ vị làm gốc mà luận bệnh.

Tứ đại danh y:

  1. Lưu Hoàn Tố
  2. Lý Đông Viên
  3. Trương Tử Hòa
  4. Chu Đan Khê

Tiểu sử Danh Y Lý Đông Viên

Lý Đông Viên xuất thân trong một gia đình giàu có. Khi còn nhỏ, ông đã đam mê y học. Ngày xưa ở Dịch Châu, có một vị danh y rất nổi tiếng tên là Trương Nguyên Tố. Đông Viên bèn gom cả ngàn vàng để tìm thầy học y. Chỉ sau vài năm theo thầy, ông đã học được hết y thuật của thầy Trương. Không những thế mà tên tuổi ông còn hơn cả thầy mình. Lý Đông Viên chủ trương điều trị về thương hàn, nhọt lỡ, ung thư, đau mắt và thủy cổ. Bệnh thủy cổ là bệnh bụng trướng nước, gần giống với bệnh cổ trướng ngày nay. Ông thường hay chữa những bệnh khó là và nguy hiểm. Nên người thời bấy giờ đều xem Lý Đông Viên như một vị thần y.

Xem thêm:

Sự cống hiến của Lý Đông Viên trong y học

Ông sống ngay trong thời đại khi chiến sự kim – nguyễn đang diễn ra liên miên. Binh đao khói lửa khắp nơi, tinh thần người dân bị kích động. Dẫn đến việc người dân sinh hoạt thật thường, ăn uống không có giờ giấc. Nóng lạnh cũng không nhất định. Bao nhiêu nguyên nhân ấy, mà sinh ra vô số bệnh tật. Những bệnh trong thời điểm này, khi mang phương thuốc thương hàn mà chữa. Thì đều không có kết quả. Với kinh nghiệm thật tế của mình, ông cho rằng tất cả những nguyên nhân này. Đều có khả năng làm cho chính khí trong người bị tổn thương. Từ đó mà sinh ra các chứng bệnh về nội thương.

Vị thế ông đã sáng lập ra học thuyết nội thương, và còn viết để lại bộ sách “nội ngoại thương biện hoặc luận“. Trong quyển sách phân tích rõ về bệnh lý giữa nội thương và ngoại cảm. Kiến thức của Đông Viên được đúc kết từ “học thuyết tạng phủ bệnh cơ” của thầy mình. Kết hợp với học thuyết “nhân dĩ thủy vi bản“, “hữu vị khí tắc sinh, vô vị khí tắc tử” trong nội kinh tố vấn.

Bài thuốc bổ trung ích khí thang

Quan niệm của Lý Đông Viên

Ông cho rằng trong cơ thể con người, thì tỳ và vị là tạng phủ quan trọng nhất. Nó chi phối các hoạt động và sinh lý trong cơ thể. Vì thế ông lập ra thuyết “nội thương tỳ vị, bách bệnh do sinh“. Nghĩa là trăm thứ bệnh sinh ra, đều do tỳ vị bị tổn thương mà gây nên. Sau đó, ông viết để lại quyển “tỳ vị luận” để giới thiệu vì học thuyết này của mình. Bộ sách “tỳ vị luận” này gồm có 3 quyển: thượng, trung, hạ.

Những bộ sách nổi danh, được danh y Lý Đông Viên để lại gồm có. Tỳ vị luận, lan thất bí tàng, nội ngoài thương biện hoặc luận. Vì ông rất giỏi trong cách dùng thuốc ôn bổ tỳ vị. Và cũng là người sáng lập ra trường phái bổ thổ. Cho nên người đời sau tôn ông với danh xưn “bổ thổ chi phái”.

Kết luận

Đối với Lý Đông Viên, lý luận đông y của ông nhấn mạnh và tập trung vào tác dụng của tỳ vị. Ông có tư tưởng rằng: “thổ vi vạn vật chi mẫu, tỳ vị vi sinh hóa chi nguyên“. Câu nói này có nghĩa: đất chính là mẹ của mọi vật, và tỳ vị chính là nguồn gốc của sự sống. Chính vị vậy, nên khi điều trị bệnh. Ông thường dùng pháp trị “ôn bổ tỳ vị và thăng đề trung khí” làm chính.

Ngoài ra, ông còn sáng lập ra bài thuốc rất nổi danh sau này. Được các thầy thuốc về sau cho đến ngày nay sử dụng rất nhiều. Đó là bài “bổ trung ích khí thang“. Những công hiến của ông có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của nền y học cổ truyền ngày nay. Ông mất năm 1251, hưởng thọ 71 tuổi.

Chuyên mục: Blog
Chào các bạn, tôi tên Khánh Trí là y sĩ y học cổ truyền. Thời gian rảnh ngoài đọc sách, tôi còn viết blog chia sẻ kiến thức trong Đông Y.
Posts created 53

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài liên quan

Bắt đầu nhập từ khoá bên trên và nhấp enter để tìm kiếm. Nhấn ESC để huỷ.

Trở lên trên