Chỉ xác

Chỉ xác – vị thuốc thông lợi, giúp điều hòa hệ tiêu hóa

Chỉ xác là một vị thuốc chủ về khí. Dùng trong điều trị các chứng về hệ tiêu hóa. Trong bài viết này, mời các bạn cùng mình tìm hiều về vị thuốc chỉ xác nhé.

Chỉ xác thuộc loại cây có thân gỗ nhỏ. Nó có tên khoa học là Fructus citri Aurantii, thuộc họ cam Rutaceae. Chiều cao từ hai đến mười mét. Thân cây nhẵn, không gai hoặc có gai gắn. Lá có hình trái xoan, phiến dài và mọc so le nhau. Lá cây đôi khi có răng cưa ở gần phần đầu lá. Hoa thường mọc thành chùm ở kẽ lá, thường từ sáu đến tám hoa nhỏ. Hoa thường có màu vàng nhạt hoặc trắng. Quả có hình cầu hay hình trứng, có núm và vỏ bên ngoài sần sùi. Quả khi chín có màu vàng nhạt, bên trong có màu vàng lục. Quả có vị rất chua.

Cây thường ra hoa vào khoảng tháng hai đến tháng tư. Và kết quả trong khoảng tháng năm đến tháng tám hằng năm.

Hình ảnh cây chỉ xácHình ảnh cây chỉ xác

Chỉ xác có bộ phận dùng làm thuốc là quả. Thành phần hóa học có trong vị thuốc này gồm Neohesperidin, Naringin. Hesperidin, Limonene, Camphene, Synephrine và tinh dầu.

Y học cổ truyền

Theo đông y, Chỉ xác có vị chua đắng, tính hàn và không độc. Quy vào kinh tỳ vị, đại trường, tiểu trường.

Tác dụng chỉ xác

Công dụng của vị thuốc này có thể điều hòa được trường vị. Nó điều trị được những chứng bụng đầy, trục được thủy khí. Trừ được đờm đọng trong lồng ngực. Thông lợi được nhị trường, trừ được gió độc nơi hạ sườn. Hạ được khí, điều trị được chứa nôn ọe. Giúp lợi cho phế, phá được những hòn kết.

Tuy nhiên, khi dùng chỉ xác cần thận trọng. Phàm là những người khí hư hoặc phụ nữ đương mang thai. Thì nên kiêng dùng nó. Bởi vì tính nó thông lợi rất mạnh.

Bào chế

Mang nó dấp nước cho mềm. Rồi bỏ hạt và ruột bên trong đi. Sau đó mang thái mỏng rồi phơi khô. Sau đó cho một chút gạo nếp hay cám nếp cũng tốt. Trộn chung với nó mà sao lên. Khi nào thấy gạo vàng đều (hoặc cám gần cháy đen) là được. Khi dùng thì bỏ các thứ cho vào sao đi. Chỉ lấy nguyên chỉ xác ra mà dùng thôi.

Vị thuốc này để càng lâu thì dùng càng hay. Không sợ gì nó củ cả. Ngày nay nhiều thầy thuốc xem trọng vẻ đẹp bên ngoài một thang thuốc. Nên thường không dùng thuốc để lâu, vì màu nó không đẹp. Lại còn có người vì hám lợi mà dùng cả ruột. Không còn đúng như y thư chỉ dạy. Hỏi sao đông y không ngày một đi xuống cho được. Hỏi sao y học hiện đai không xem thường cho được. Thật đáng buồn thay..

Xem thêm cách bào chế:

Bài thuốc hiệu nghiệm

  • Một phương chữa cho người mắc chứng trường phong hạ huyết. Nhưng là chứng mới phát. Dùng vị thuốc này cùng hoàng liên, hòe hoa, cát căn, phòng phong. Kinh giới, bạch thược, hoàng cầm, đương quy, địa hoàng, trắc bá diệp, địa du. Tất cả sắc chung thành thang mà uống.
  • Một phương nữa chữa chứng phong chẩn, phát ra làm cho ngứa ngáy. Dùng chỉ xác với khổ sâm, kinh giới, phòng phong, thương nhĩ tử. Tất cả sắc chung, nấu lấy nước cốt đặc mà tắm. Tuy nhiên, trước khi tắm thì nên dùng thuốc thang uống một năm ba ngày. Phòng khi phong độc có thể xâm nhập vào tạng phủ.
  • Một bài thuốc chữa cho người khí hư. Đại tiện lại khó, không được thoải mái. Dùng vị thuốc này với nhân sâm, mạch môn đông. Ba vị thuốc này sắc chung rồi uống, thì sẽ dễ đi ngay.

Liều dùng cho vị thuốc này thường từ 2 đến 6 gram thôi.

Chỉ thụ diệp

Chỉ thụ diệp là lá của cây chỉ xác. Bạn có thể hái lấy lá non của cây mà nấu thành nước nhạt uống. Có thể uống thay trà hằng ngày. Nó giúp trừ được gần như tất cả các chứng phong.

Chỉ thựcVị thuốc chỉ thực

Tìm chúng tôi tại:

Lời kết

Chỉ thực và chỉ xác công dụng về cơ bản không có gì khác nhau cả. Chỉ khác ở một điểm là chỉ thực trị bệnh ở hạ tiêu nhưng chủ về huyết phận. Còn chỉ xác thì chủ về khí phận. Nên khi dùng thì cần căn nhắc điều này thôi.

Riêng cách bào chế, liều dùng hay kiêng kỵ của hai vị thuốc này đều như nhau cả. Vậy là mình đã chia sẻ xong bài viết về vị thuốc chỉ xác rồi. Nếu bạn có nghi vấn nào, có thể để lại lời bình bên dưới cùng trao đổi. Chúc các bạn nhiều sức khỏe.

Chào các bạn, tôi tên Khánh Trí là y sĩ y học cổ truyền. Thời gian rảnh ngoài đọc sách, tôi còn viết blog chia sẻ kiến thức trong Đông Y.
Posts created 58

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài liên quan

Bắt đầu nhập từ khoá bên trên và nhấp enter để tìm kiếm. Nhấn ESC để huỷ.

Trở lên trên